සයනොකොබලමින් (විටමින් බී 12)
හැඩය සහ ගුණාංග
මෙම නිෂ්පාදනය තද රතු පාට ස්ඵටික හෝ ස්ඵටිකරූපී කුඩු වර්ගයකි, ගන්ධ රහිත, රස රහිත සහ ශක්තිමත් තෙතමනය ඇති කරන ගුණ ඇත. ජලයේ හෝ එතනෝල් වල තරමක් ද්රාව්ය, ක්ලෝරෝෆෝම් හෝ ඊතර් වල දිය නොවේ. තාප ප්රතිරෝධී, නමුත් ඔක්සිකාරක හෝ අඩු කරන ද්රව්ය (විටමින් C හෝ හයිඩ්රජන් පෙරොක්සයිඩ් ආදිය), බැර ලෝහ ලවණ සහ ශක්තිමත් අම්ල සහ ශක්තිමත් ක්ෂාර වලට නිරාවරණය වන විට එය අකාර්යක්ෂම විය හැකිය.
රසායනික ව්යුහය
විටමින් B12 යනු කොබෝල්ට් අයන අඩංගු සමඅෂ්ටාශ්රිත සංයෝගයකි. එහි මධ්යම ව්යුහය සම්බන්ධිත පයිරෝල් හතරකින් සමන්විත පැතලි කොරින් වළල්ලකි. විටමින් B12 අණු දළ වශයෙන් කොටස් 3 කින් සමන්විත වේ: N පරමාණු හතරක් සහ මධ්යම කොබෝල්ට් අයන මගින් කයිලේට් කරන ලද ගෝරින් වළල්ලක්; 5,6-ඩයිමෙතිල්බෙන්සිමිඩසෝල් (5,6-ඩයිමෙතිල්බෙන්සිමිඩසෝල්, DMBI) N-7 පරමාණු සහ කොබෝල්ට් අයන සමඟ විටමින් B ලෙස සම්බන්ධ වේ. 12 අඩු මට්ටමේ (α) ලිගන්ඩ් අණු. ඊට අමතරව, DMBI පොස්පේට් කාණ්ඩ හරහා ඇමයිනොප්රොපනෝල් සමඟ ද සම්බන්ධ වන අතර, ඇමයිනොප්රොපනෝල් පයිරෝල් D හි ප්රොපියොනික් අම්ල පැති දාමයට සහසංයුජව සම්බන්ධ වේ; ඇඩෙනොසයිල් කාණ්ඩය හෝ මෙතිල් කාණ්ඩය විටමින් B12 අණු වල ඉහළ (β) ලිගන්ඩ් සෑදීමට එය කොබෝල්ට් අයන සමඟ සම්බන්ධ වේ. රසායනික පොතේ කණ්ඩායම ගොලීන් වළල්ලේ අක්ෂයේ ඉහළ රසායනික පොතෙන් වෙනස් වූ විට විවිධ වර්ගයේ විටමින් B12 ද්රව්ය සෑදී ඇත. හයිඩ්රොක්සයිල් කාණ්ඩය (-OH) ග්ලූලීන් වළල්ලේ කොබෝල්ට් අයනයට සම්බන්ධ වී හයිඩ්රොක්සිකොබලමින් සාදයි. ඒ හා සමානව, ඩිඔක්සියාඩෙනොසීන් (5'-ඩිඔක්සියාඩෙනොසිල්), මෙතිල් (-CH3), සයනයිඩ් (-CN) සහ කොබෝල්ට් අයන පිළිවෙලින් ඇඩෙනොසීන් කොබෝල්ට් නිපදවීමට සම්බන්ධ වේ. ඇමයින් (ඩිඔක්සියාඩෙනොසිල්කොබලමින්), මෙතිල්කොබලමින් (මෙතිල්කොබලමින්) සහ සයනොකොබලමින් (සයනොකොබලමින්). ස්වභාවධර්මයේ දී, ක්ෂුද්ර ජීවීන් විසින් ජෛව සංස්ලේෂණය කරන ලද විටමින් B12 හි අවසාන ස්වරූපය ඇඩෙනොසීන් කොබලමින් (කෝඑන්සයිම් B12), මෙතිල් කොබලමින් සහ හයිඩ්රොක්සිකොබලමින් වේ. කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ ගුණාංග ඉතා ස්ථායී නොවන නිසා, විටමින් B12 හි ස්වාභාවික ස්වරූපය වඩාත් ස්ථායී සයනොකොබලමින් බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා කාර්මික පිරිසිදු කිරීමේ ක්රියාවලියේදී සෝඩියම් සයනයිඩ් කෘතිමව එකතු කරනු ලැබේ.
කායික ක්රියාකාරිත්වය
ෆෝලික් අම්ලයේ උපයෝගිතා අනුපාතය වැඩි දියුණු කිරීම, මෙතියොනීන් (ඉහළ සිස්ටීන් වලින් සංස්ලේෂණය කරන ලද) සහ කොලීන් ෆෝලික් අම්ලය සමඟ සංස්ලේෂණය කිරීම සහ ප්රයින් සහ පිරිමිඩීන් නිපදවීමේ ක්රියාවලියේදී මෙතිල් කොබලමින් සහ කෝඑන්සයිම් B12 වැනි සයනොකොබලමින් පූර්වගාමීන් සංස්ලේෂණය කිරීම සහ බොහෝ වැදගත් සංයෝගවල මෙතිලේෂන් ක්රියාවලියට සහභාගී වීම. විටමින් B12 ඌනතාවයෙන් පෙළෙන විට, මෙතිල් ටෙට්රාහයිඩ්රොෆොලික් අම්ලයෙන් මෙතිල් කාණ්ඩ මාරු කිරීමේ ක්රියාකාරිත්වය අඩු වන අතර, ෆෝලික් අම්ලය භාවිතයට ගත නොහැකි ආකාරයක් බවට පත් කරයි, එය ෆෝලික් අම්ල ඌනතාවයට හේතු වේ. ස්නායු මයිලින් කොඳු ඇට පෙළේ පරිවෘත්තීය හා ක්රියාකාරිත්වය පවත්වා ගන්න. විටමින් B12 නොමැතිකම ස්නායු ආබාධ, කොඳු ඇට පෙළේ පරිහානියට හේතු විය හැකි අතර රසායනික පොත බරපතල මානසික රෝග ලක්ෂණ ඇති කළ හැකිය. විටමින් B12 ඌනතාවය පර්යන්ත ස්නායු රෝග ඇති කළ හැකිය. ළමුන් තුළ විටමින් B12 ඌනතාවයේ මුල් ප්රකාශනයන් වන්නේ අසාමාන්ය මනෝභාවය, මන්දගාමී ප්රකාශනය, මන්දගාමී ප්රතික්රියාව සහ අවසානයේ රක්තහීනතාවයට හේතු වේ. රතු රුධිර සෛල වර්ධනය හා පරිණතභාවය ප්රවර්ධනය කිරීමයි. මෙතිල්ප්රොපැන්ඩියල් කෝඑන්සයිම් A, සුචිනයිල් කෝඑන්සයිම් A බවට පරිවර්තනය වී ට්රයිකාබොක්සිලික් අම්ල චක්රයට සහභාගී වන අතර, එහිදී සුචිනයිල් කෝඑන්සයිම් A හීම් සංස්ලේෂණයට සම්බන්ධ වේ. විටමින් B12 ඔක්සිනියුක්ලික් අම්ලය (DNA) සංස්ලේෂණය, මේදය, කාබෝහයිඩ්රේට් සහ ප්රෝටීන පරිවෘත්තීය ක්රියාවලියට සහභාගී වන අතර න්යෂ්ටික අම්ල සහ ප්රෝටීන සංස්ලේෂණය වැඩි කරයි.
